قدمی نو در شناخت چارچوب های کم عمق پوسته زمین با بهره گیری از امواج لرزه ای

به گزارش تجهیزات جانبی، زنجان دانش آموخته دکتری ژئوفیزیک دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان با اعلان اینکه خیلی از مرزهای فعال زمین در اعماق کم پوسته پنهان شده اند، اظهار داشت: یافته های این تحقیق نشان میدهد که رفتار زمین لرزه ها تنها به گسل های سطحی محدود نمی شود و لایه های کم عمق پوسته می توانند مسیر انتشار و شدت امواج لرزه ای را تعیین کنند.

فرزانه دشتی در گفتگو با ایسنا، درباره ی رساله دکتری خود در دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان با عنوان مطالعه چارچوب های کم عمق لرزه ای در عبور از پهنه برخوردی عربی-اوراسیا، اظهار داشت: این تحقیق با تأکید بر شمال پهنه برخوردی زاگرس انجام شده و هدف آن، شناسایی هندسه ساختارهایی کم عمق پوسته زمین که به شکل مستقیم قابل مشاهده نیستند، است.
وی اضافه کرد: در مناطق برخوردی مانند ایران، بیشتر مطالعات پیشین بر چارچوب های عمیق پوسته و گوشته متمرکز بوده اند، در حالیکه نتایج این پژوهش نشان داده است چارچوب های کم عمق می توانند نقش تعیین کننده ای در تمرکز تنش، فعال شدن گسل ها و حتی تفاوت شدت لرزش زمین لرزه ها در مناطق مختلف داشته باشند. مساله اصلی این مطالعه، پاسخ به این سؤال بود که این چارچوب های کم عمق چه هندسه ای دارند و چه طور با گسل های شناخته شده مرتبط هستند.
این پژوهشگر توضیح داد: ناحیه مورد مطالعه، پهنه برخوردی ورقه های عربی و اوراسیا را در بر می گیرد و شامل ایالت های تکتونیکی مهمی مانند زاگرس چین خورده ساده و مرتفع، پهنه دگرگونی سنندج سیرجان، کمربند ماگمایی ارومیه-دختر، بلوک ایران مرکزی و کوه های البرز غربی است. این گستره با طولی حدود ۵۲۰ کیلومتر، یکی از فعال ترین مناطق لرزه ای کشور به حساب می آید.
دشتی با اشاره به روش مطالعه خود، اظهار داشت: در این مطالعه از تحلیل تابع گیرنده فرکانس بالا استفاده شده است؛ روشی که با بررسی امواج لرزه ای ثبت شده در ایستگاه ها، امکان شناسایی مرزهای سرعتی درون پوسته ای، چارچوب های شیبدار و همین طور میزان ناهمسان گردی لایه ها را فراهم می آورد.
وی اضافه کرد: برای افزایش دقت در شناسایی چارچوب های کم عمق، از توابع گیرنده با پهنای گاوسی ۳ استفاده شد که حساسیت بالاتری نسبت به ناپیوستگی های کم عمق پوسته دارند.
این دانش آموخته دکتری اضافه کرد: داده های مورد استفاده، حاصل ثبت امواج لرزه ای توسط ۶۳ ایستگاه لرزه نگاری باند پهن شبکه موقت ایران-چین است. این شبکه در فاصله سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۴ فعال بوده و با متوسط فاصله ایستگاهی حدود ۱۲ کیلومتر، امکان بررسی پیوسته تغییرات ساختاری پوسته را فراهم نموده است.
دشتی اشاره کرد: بررسی تغییرات دامنه توابع گیرنده در همه ایستگاهها نشان داد که خیلی از چارچوب های کم عمق پوسته، شیبدار یا ناهمسان گرد هستند و امتداد غالب آنها با گسل های فعال منطقه هم راستاست.
وی اظهار داشت: نتایج تحلیل هارمونیکی توابع گیرنده نشان داده است که میزان تغییرات دامنه توابع گیرنده در کمربند چین خورده و رانده زاگرس، بخش شمالی ایران مرکزی در حوالی بیجار و حوضه خزر زیاد است، در حالیکه این تغییرات در پهنه سنندج-سیرجان و حاشیه جنوبی ایران مرکزی کمتر مشاهده می شود.
به گفته این پژوهشگر، این الگوها به طور عمده با حوزه های رسوبی شناخته شده منطبق هستند؛ حوزه هایی که می توانند موجب تقویت امواج لرزه ای شوند و توضیح دهند، چرا یک زمین لرزه در تعدادی مناطق خسارت بارتر احساس می شود.
دشتی یکی از نتایج شاخص این تحقیق را شناسایی یک مرز کم شیب با شیب رو به شمال شرقی مطرح کرد و اظهار داشت: این مرز، حد فاصل بین پوسته ایران مرکزی و پوسته زیررونده ورقه عربی است و در امتداد زمین درز زاگرس قرار دارد. شناسایی این ساختار نشان داده است که اثر برخورد قاره ای تنها به اعماق زیاد محدود نیست و تا پوسته بالایی زمین هم ادامه دارد.
وی تاکید کرد: شناخت دقیق چارچوب های کم عمق پوسته زمین، علاوه بر توسعه دانش ژئودینامیک ایران، می تواند در ارزیابی خطر زمین لرزه، مکان یابی پروژه های بزرگ عمرانی، طراحی زیرساخت های حساس و برنامه ریزی توسعه شهری نقش مهمی داشته باشد. این تحقیق نشان داده است که خیلی از اطلاعات کلیدی درباره ی زلزله ها، در لایه هایی نهفته است که پیش از این کمتر مورد توجه قرار گرفته بودند.
به گزارش تجهیزات جانبی به نقل از ایسنا، فرزانه دشتی، دانش آموخته دکتری ژئوفیزیک از دانشکده تحصیلات تکمیلی علوم پایه دانشگاه زنجان، اخیرا فعالیت خودرا به عنوان پژوهشگر پسادکتری در دانشکده علوم زمین دانشگاه مونپلیه فرانسه و در چارچوب پروژه بین المللی FRLitho3D ــ با تأکید بر مدل سازی سه بعدی ساختار لیتوسفر ــ به پایان رسانده است.
این پژوهشگر تا حالا موفق به انتشار چندین مقاله علمی در نشریات معتبر بین المللی همچون Geophysical Research Letters شده و نتایج پژوهش های خودرا در کنفرانس های معتبر داخلی و بین المللی همچون مجمع عمومی اتحادیه ژئوفیزیک اروپا (EGU) و کنفرانس های ملی ژئوفیزیک ایران ارایه کرده است.
فرزانه دشتی همین طور سابقه همکاری علمی با مراکز پژوهشی بین المللی همچون مؤسسه ملی ژئوفیزیک و آتشفشان شناسی ایتالیا (INGV) و دانشگاه مونت پولیه فرانسه را در کارنامه پژوهشی خود دارد.

منبع: تجهیزات جانبی

1404/11/29

11:21:12

5.0 / 5

تگهای خبر: بین المللی , دانشگاه , سفر , طراحی

این مطلب را می پسندید؟

(1)

(0)

تازه ترین مطالب مرتبط

نظرات بینندگان در مورد این مطلب

لطفا شما هم در مورد این مطلب نظر دهید

= ۲ بعلاوه ۳

فرستادن بازخورد